Op 7 september kondigde staatssecretaris De Bat nieuwe wetgeving aan om het stroomnet sneller uit te breiden en slimmer te gebruiken. Een van de onderdelen: een verplichte flexibiliteitsscan voor bedrijven, naast meer transparantie over netcapaciteit en wachtlijsten en een bredere inzet van de storingsreserve. Circa vijftienduizend bedrijven staan op dit moment op de wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere aansluiting.
De reflex bij veel organisaties zal zijn: dit is een compliance-vraag. Adviseur inhuren, scan laten maken, rapport in de la. Dat is jammer, want de scan dwingt tot precies de vraag die de meeste bedrijven al jaren voor zich uitschuiven: wat kunnen wij zelf met onze energievraag, en wat is dat waard?
Wat de scan eigenlijk blootlegt
Een goede flexscan laat zien waar in het bedrijfsproces vraag verschoven kan worden, welke installaties zich lenen voor sturing en hoeveel gecontracteerd vermogen eigenlijk nodig is. In de praktijk komt daar bijna altijd hetzelfde uit: het bedrijf heeft meer speelruimte dan het dacht, maar niemand is eigenaar van die speelruimte. Energie zit bij facilitair, productie bij operations, de aansluiting bij inkoop.
VEMW waarschuwde deze week terecht dat flexibiliteit netuitbreiding niet mag vervangen, en dat vaste transportrechten de investeringsbasis van bedrijven zijn. Dat klopt. Maar het maakt de vraag voor het individuele bedrijf niet anders: wie de eigen flexibiliteit kent en organiseert, staat sterker in elk gesprek met de netbeheerder.
Van scan naar capability
Wij zien de flexscan als de eerste stap van een bouwopgave met drie lagen:
- Inzicht. De scan zelf, plus een eenvoudig datamodel van vraag, opwek en contractuele ruimte. Dit is in weken te doen, zeker met AI-agents die meetdata en contracten doorwerken.
- Sturing. Batterij, slim laden, procesverschuiving of een combinatie. De Flex-e-regeling vergoedt 35 procent van installaties, tot drie ton, en voor systemen onder 100 kW is geen congestiecontract meer nodig.
- Eigenaarschap. Iemand in de organisatie die de flexibiliteit beheert, verhandelt en doorontwikkelt. Zonder eigenaar verdampt het resultaat binnen een jaar.
De verplichting komt van buiten. De waarde ontstaat pas als er binnen iemand eigenaar van wordt.
Voor grootverbruikers die op de wachtlijst staan is dit geen theoretische exercitie. Sinds 1 juli mogen netbeheerders het net op veilige plekken tijdelijk overbelasten om wachtenden aan te sluiten, en in januari 2027 komt de resterende capaciteit vrij. Wie dan een gevalideerd flexprofiel kan laten zien, heeft een beter verhaal dan wie een rapport in de la heeft.
Staat jullie aansluiting op de wachtlijst, of wordt de flexscan binnenkort verplicht? Plan een strategiesessie →
Bronnen: Rijksoverheid: maatregelen netcongestie · VEMW, 11 september 2026 · Flex-e 2026